taisao.info
share

Tại Sao Nghệ Thuật Hát Ca Trù Có Nguy Cơ Thất Truyền ?

  •  Lượt xem: 413 - Ngày đăng: 10/04/2014 17:18:58


    Hát ca trù hay hát ả đào là một bộ môn nghệ thuật truyền thống ở phía Bắc Việt Nam, kết hợp hát cùng một số nhạc cụ dân tộc. Ca trù thịnh hành từ thế kỷ 15, từng là một loại ca trong cung đình và được giới quý tộc và trí thức yêu thích. Ca trù là một sự phối hợp nhuần nhuyễn và đỉnh cao giữa thi ca và âm nhạc.

    Ngày 1 tháng 10 năm 2009, tại kỳ họp lần thứ 4 của Ủy ban liên chính phủ Công ước UNESCO Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (từ ngày 28 tháng 9 tới ngày 2 tháng 10 năm 2009), ca trù đã được công nhận là di sản phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đây là di sản văn hóa thế giới có vùng ảnh hưởng lớn nhất Việt Nam, có phạm vi tới 15 tỉnh, thành phố phía Bắc. Giới trẻ ngày nay tiếp cận với một nền văn hóa mới, thể loại nhạc mới và quên mất đi nghệ thật cổ truyền của chúng ta. Chính điều đó làm Ca Trù và một số loại hình nghệ thuật khác cũng bị mai mòn dần và đang ở nguy cơ báo động.

 

Cái Nôi của Ca Trù

    Hà Nội được coi là cái nôi của ca trù, nơi kết tinh và đạt được những thành tựu rực rỡ nhất. Cũng giống như nhiều loại hình nghệ thuật khác của Việt Nam, ca trù không phải là thứ nghệ thuật của riêng đất Thăng Long. Tuy nhiên, chính đất kinh kỳ, nơi hội tụ những tao nhân mặc khách, những tinh hoa văn hóa khắp mọi miền đất nước đã tạo điều kiện nuôi dưỡng ca trù phát triển rực rỡ nhất.

 

Nôi của Ca trù là thủ đô Hà Nội

Buổi giao lưu hát Ca Trù tại Hà Nội

 

    Lịch sử hình thành của nghệ thuật ca trù xuất phát từ hát cửa đình. Sau một thời kỳ dài phục vụ nghi lễ tín ngưỡng trong dân gian, tế thành hoàng làng thì ca trù ngày càng phát triển đến một mức độ cao, người ta bắt đầu muốn nghe ca trù như một nghệ thuật thưởng thức mà không gắn với không gian tín ngưỡng. Cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, nhu cầu thưởng thức ca trù rất mạnh mẽ, các giáo phường ở nhiều miền quê, đào kép khắp nơi kéo nhau ra kinh thành Thăng Long để mở nhà hát. Do đó, các nhà hát ở Hà Nội mọc lên như nấm.

    Theo thống kê, thời điểm ca trù được công nhận là Di sản Văn hóa thế giới, nước ta có khoảng 20 câu lạc bộ (CLB) ca trù hoạt động, trong đó có 13 giáo phường, CLB ca trù tại Hà Nội. Những CLB ca trù có tiếng tại Hà Nội là: CLB ca trù Thái Hà - Thụy Khuê, Văn Miếu, CLB ca trù Hà Nội - Bích Câu đạo quán, giáo phường Thăng Long - đền Quan Đế, CLB ca trù UNESCO - Bảo tàng Dân tộc học...

 

Nghệ thuật hát Ca Trù có nguy cơ bị thất truyền

Nghệ thuật hát Ca Trù có nguy cơ bị thất truyền

 

    Mặc dù vậy, ca trù ở Thăng Long - Hà Nội cũng chịu chung số phận với ca trù các nơi khác, đó là ngày càng mai một do các CLB hoạt động rời rạc. Các nghệ nhân cao tuổi, nắm giữ khối di sản đồ sộ đều đã cao tuổi. Trong khi lớp trẻ kế tục nghệ thuật ca trù lại không nhiều. Điều đó đã khiến cho nghệ thuật ca trù cần được bảo vệ khẩn cấp lại càng ở trong tình trạng nguy cấp hơn.

 

Cần một chiến lược xây dựng và bảo tồn

    Theo các nghiên cứu của các chuyên gia trong và ngoài nước thì nghệ thuật Ca Trù đang đi vào tình cảnh cần phải bảo vệ gấp và nếu không có những chính sách tốt với loại hình nghệ thuật này thì không bao lâu nó chỉ còn lại trên giấy tờ và tin đồn.

    Các nghệ nhân cao tuổi hiện đang không sống được với nghề. Nhiều cụ tuổi cao sức yếu, sống trong điều kiện rất khó khăn. Muốn họ truyền nghề cho lớp trẻ, nhất thiết cần phải có chính sách đãi ngộ. Từ năm 2011, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có văn bản trình Thủ tướng Chính phủ đề xuất ban hành Thông tư quy định việc xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân và Nghệ nhân Ưu tú. Nhưng đến nay, do chưa thống nhất được các tiêu chí để phong danh hiệu cũng như chính sách đãi ngộ các nghệ nhân nên mọi việc vẫn chỉ nằm trên giấy.

 

Nghệ nhân dậy hát Ca trù cho giới trẻ

Nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị Chúc ( 81 tuổi) ở thôn Ngãi Cầu, xã An Khánh, huyện Hoài Đức ( Hà Nội ) dạy ca trù cho các thanh thiếu niên có tâm huyết. Ảnh: Minh Đức – TTXVN.

 

    Trong khi chờ đợi quy định cụ thể về việc phong danh hiệu, nhiều nhà nghiên cứu đã đề xuất cấp thẻ bảo hiểm y tế cho các nghệ nhân cao tuổi để các cụ có điều kiện chăm sóc sức khỏe. Song đề xuất tưởng chừng đơn giản ấy cũng chưa được thực hiện do những rào cản pháp lý. Trước nguy cơ các "báu vật dân gian sống" đang mất dần, 10 năm qua Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam đã trao tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian cho hơn 200 cụ, trong đó có các nghệ nhân hát ca trù. "Dẫu biết rằng danh hiệu này chỉ mang tính chất tượng trưng, nhưng tấm bằng danh hiệu với vài trăm ngàn đồng tiền thưởng ấy lại có ý nghĩa rất lớn về mặt tinh thần, động viên các cụ tiếp tục giữ và truyền nghề", GS Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam cho biết.

    Ca trù, di sản văn hóa do ông cha để lại sẽ chìm vào quên lãng nếu chúng ta không có ý thức trân trọng và gìn giữ nó, một thứ đã góp phần làm nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Hãy chung tay cùng nhau gìn giữ một nghệ thuật là nét đẹp của dân tộc và cùng đưa Việt Nam lên một tầng cao mới trong nghệ thuật văn hóa dân tộc.

    Đừng quyên đăng nhập và để lại bình luận của bạn về ý kiến và cách xây dựng gìn giữ nét đẹp văn hóa này của dân tộc nhé.

Tại Sao Nghệ Thuật Hát Ca Trù Có Nguy Cơ Thất Truyền ? Tại Sao Nghệ Thuật Hát Ca Trù Có Nguy Cơ Thất Truyền ?
- Đánh giá: 8/10 - Lượt xem: 413

Nghệ thuật hát Ca Trù của nước ta đã có từ rất lâu đời và đã được UNESCO chứng nhận là di sản văn hóa của nhân loại nay đứng trước những nguy cơ thất truyền vì sự thay đổi của xã hội, hãy cùng tìm hiểu tại sao.
Bình luận ()